Τεράστια ανατροπή με την τιμή στο ελαιόλαδο
Η απότομη πτώση τιμών φέρνει ανάσα στα νοικοκυριά, αλλά πιέζει ασφυκτικά τους παραγωγούς σε μια αγορά γεμάτη αποθέματα και φθηνές εισαγωγές.
Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, το ελαιόλαδο διένυσε μια διαδρομή που δύσκολα συναντά κανείς σε βασικό διατροφικό προϊόν. Από σύμβολο ακρίβειας και «πολυτέλειας» για το ελληνικό τραπέζι, επιστρέφει σταδιακά σε τιμές που θυμίζουν παλιότερες εποχές. Στα ράφια των σούπερ μάρκετ η εικόνα είναι πλέον ξεκάθαρη: τα καρτελάκια αλλάζουν, οι προσφορές πληθαίνουν και ο καταναλωτής ανασαίνει.
Η ανακούφιση αυτή, ωστόσο, έχει και μια σκοτεινή πλευρά. Την ώρα που οι τιμές πέφτουν, οι Έλληνες παραγωγοί βλέπουν τα έσοδά τους να συρρικνώνονται, παρότι η φετινή παραγωγή είναι μειωμένη. Το παράδοξο εξηγείται από τις διεθνείς ισορροπίες, που αποδεικνύονται ισχυρότερες από τα εγχώρια δεδομένα και καθορίζουν τις εξελίξεις σε όλη τη Μεσόγειο.
Καθοριστικό ρόλο παίζει η μαζική είσοδος φθηνού ελαιολάδου από τρίτες χώρες, με πρωταγωνιστές την Τυνησία και την Τουρκία. Οι ποσότητες που φτάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά είναι μεγάλες και οι τιμές ιδιαίτερα ανταγωνιστικές, δημιουργώντας μια ασφυκτική πίεση σε όλη την αλυσίδα. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που «πλημμυρίζει» από προϊόν, ανεξαρτήτως της εγχώριας παραγωγής.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργούν και τα αποθέματα που διατηρήθηκαν από την προηγούμενη χρονιά. Πολλοί παραγωγοί επέλεξαν να κρατήσουν ποσότητες, ελπίζοντας σε καλύτερες τιμές. Όταν όμως το διεθνές περιβάλλον γύρισε απότομα, τα αποθέματα αυτά μετατράπηκαν σε βαρίδι, εμποδίζοντας οποιαδήποτε ανοδική αντίδραση.
Στον παγκόσμιο «χάρτη» του ελαιολάδου, τον τόνο συνεχίζει να δίνει η Ισπανία. Ως ο μεγαλύτερος παραγωγός διεθνώς, καθορίζει τις τιμές αναφοράς για όλους. Αυτή την περίοδο, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο εκεί κινείται σε επίπεδα που δύσκολα αφήνουν περιθώρια διαφοροποίησης στις υπόλοιπες χώρες, συμπαρασύροντας και την ελληνική αγορά.
Η πίεση αυτή αποτυπώνεται έντονα στις τιμές παραγωγού. Εκεί που στην αρχή της σεζόν οι συμφωνίες έκλειναν κοντά στα 8 ευρώ το κιλό, σήμερα οι περισσότερες πράξεις κινούνται αισθητά χαμηλότερα. Για πολλούς ελαιοπαραγωγούς, τα επίπεδα αυτά δεν επαρκούν ούτε για την κάλυψη του αυξημένου κόστους καλλιέργειας, ενέργειας και εργατικών, πόσο μάλλον για να αφήσουν καθαρό εισόδημα.
Την ίδια στιγμή, η κατανάλωση δεν επανέρχεται με την ταχύτητα που θα περίμενε κανείς. Τα χρόνια της ακρίβειας ανάγκασαν πολλά νοικοκυριά να στραφούν σε εναλλακτικά φυτικά έλαια και η επιστροφή στο ελαιόλαδο γίνεται σταδιακά. Η ζήτηση, λοιπόν, παραμένει συγκρατημένη, ενώ ο ανταγωνισμός από εισαγόμενα προϊόντα χαμηλής τιμής εντείνεται.
Για τον καταναλωτή, η εικόνα στο ράφι είναι σαφώς καλύτερη. Τα επώνυμα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν απλησίαστα, πωλούνται πλέον αισθητά φθηνότερα, με τις προσφορές να κατεβάζουν ακόμα περισσότερο τον πήχη. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στο απλό ελαιόλαδο, όπου οι τιμές έχουν υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με την περσινή χρονιά.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η μεγάλη πτώση έχει ολοκληρωθεί και πως το επόμενο διάστημα θα υπάρξει σταθεροποίηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου, η παγκόσμια παραγωγή παραμένει υψηλή, γεγονός που περιορίζει τις πιθανότητες νέας ανόδου. Για τα νοικοκυριά, αυτό μεταφράζεται σε πιο προσιτό ελαιόλαδο. Για τους παραγωγούς, όμως, η «επιστροφή στην κανονικότητα» μοιάζει περισσότερο με καθημερινό αγώνα επιβίωσης.