Αντικείμενα που δεν πρέπει να τοποθετούνται στο φέρετρο σύμφωνα με τις θρησκευτικές παραδόσεις
Ειρήνη υμίν. Υπάρχουν θέματα που πολλοί αποφεύγουν λόγω φόβου, δεισιδαιμονίας ή θλίψης. Όμως, όταν έρχεται η ώρα του αποχαιρετισμού ενός αγαπημένου προσώπου, το να γνωρίζουμε τι πρέπει —και κυρίως τι δεν πρέπει— να κάνουμε, μπορεί να μας γλιτώσει από λάθη που αργότερα φέρνουν τύψεις, σύγχυση και ψυχική οδύνη.
Για χρόνια, πολλοί ιερείς γίνονται μάρτυρες της ίδιας σκηνής: συγγενείς που, από αγνή αγάπη, τοποθετούν αντικείμενα μέσα στο φέρετρο, πιστεύοντας ότι έτσι «βοηθούν» τον θανόντα. Ωστόσο, στη χριστιανική παράδοση, ο αποχαιρετισμός δεν αφορά την παροχή «υλικών αγαθών», αλλά τη βοήθεια προς την ψυχή ώστε να αποδεσμευτεί από τα εγκόσμια και να συνοδευτεί από την προσευχή.
Το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο το αντικείμενο, αλλά το μήνυμα που αυτό μεταφέρει:
«Αυτά σου ανήκουν ακόμα. Τα χρειάζεσαι. Μην φύγεις εντελώς».
Και αυτό το μήνυμα, ακόμα κι αν γεννιέται από αγάπη, μπορεί να γίνει βάρος.
Μια ιστορία που άλλαξε τα πάντα
Μια γυναίκα έφτασε στην εκκλησία κλαίγοντας, λίγο καιρό μετά την κηδεία της μητέρας της. Διηγήθηκε πώς η μητέρα της εμφανιζόταν στα όνειρά της ανήσυχη, δείχνοντας τον λαιμό και το στήθος της, σαν κάτι να την πίεζε ή να την έπνιγε. Η κόρη δεν καταλάβαινε τι σήμαινε αυτό… μέχρι που θυμήθηκε τι είχε κάνει την ημέρα της κηδείας.
Από αγάπη, είχε τοποθετήσει στο φέρετρο ένα μεγάλο χρυσό κολιέ που η μητέρα της λάτρευε, καθώς και μια δεσμίδα χρήματα, σκεπτόμενη: «για να μην της λείψει τίποτα εκεί… αν χρειαστεί να πληρώσει κάπου».
Η πρόθεση ήταν καλή. Όμως η πράξη αποκάλυπτε μια επικίνδυνη πεποίθηση: ότι η σωτηρία λειτουργεί όπως ο κόσμος μας, με πληρωμές και ανταλλάγματα.
Αυτό είναι το νόημα: Όταν αποχαιρετάμε κάποιον, δεν τον βοηθάμε να «πάρει πράγματα μαζί του»… τον βοηθάμε να αφεθεί.
Τι ΔΕΝ πρέπει να βάζετε στο φέρετρο (και γιατί)
1) Χρήματα (νομίσματα ή χαρτονομίσματα)
Πρόκειται για μια από τις πιο διαδεδομένες προλήψεις. Σε αρχαίους πολιτισμούς πίστευαν ότι ο νεκρός έπρεπε να «πληρώσει» για το πέρασμα στον άλλο κόσμο. Η χριστιανική πίστη όμως δεν διδάσκει κάτι τέτοιο: την ανάπαυση της ψυχής δεν μπορεί να την αγοράσει κανείς με μετρητά. Τα χρήματα συμβολίζουν την προσκόλληση στα επίγεια και εμποδίζουν την ψυχή να ελευθερωθεί από αυτά.
2) Κοσμήματα, δαχτυλίδια και τιμαλφή
Πολλοί θέλουν ο δικός τους άνθρωπος να «δείχνει ωραίος» ή να φύγει με όσα αγαπούσε. Όμως ο χρυσός δεν έχει καμία χρησιμότητα για την ψυχή. Επιπλέον, αν ο άνθρωπος είχε ισχυρή προσκόλληση στα υπάρχοντά του, το να του τα θυμίζουμε την τελευταία στιγμή γίνεται ένα επιπλέον συναισθηματικό βάρος.
3) Προσωπικά αντικείμενα που δηλώνουν δέσμευση
Κλειδιά, γυαλιά, ημερολόγια, ρολόγια, ακόμα και κινητά ή tablet. Κάθε τέτοιο αντικείμενο στέλνει ένα μήνυμα:
- Κλειδιά: «Είναι ακόμα το σπίτι σου».
- Ατζέντα: «Έχεις ακόμα εκκρεμότητες».
- Κινητό: «Είσαι ακόμα συνδεδεμένος με τα εδώ».
Ο χριστιανικός αποχαιρετισμός επιδιώκει το αντίθετο: την εμπιστοσύνη και την άφεση.
4) Τρόφιμα και ποτά
Μια κίνηση που πηγάζει από την αρχαία αντίληψη ότι «εκεί» πεινάει κανείς ή διψάει. Όμως η ψυχή δεν τρέφεται με φαγητό, αλλά με την πίστη, την προσευχή και το έλεος του Θεού. Το πιο σοβαρό είναι να δίνεται αλκοόλ σε κάποιον που πάλεψε με τον εθισμό· είναι σαν να του θυμίζεις την πληγή του τη στιγμή που χρειάζεται τη λύτρωση.
5) Φωτογραφίες ζωντανών ανθρώπων
Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό. Φωτογραφίες παιδιών, εγγονιών ή συγγενών που βρίσκονται στη ζωή δεν πρέπει να μπαίνουν στο φέρετρο. Συχνά χρησιμοποιούνται ως «συναισθηματικά φυλαχτά» (π.χ. «για να μας προσέχει»), όμως η πίστη δεν βασίζεται στη μαγεία, αλλά στην προσευχή.
6) Αντικείμενα που συνδέονται με πάθη
Τράπουλες, τσιγάρα, ποτά. Αυτά δεν προσφέρουν παρηγοριά· είναι υπενθυμίσεις των αγώνων που έδωσε ο άνθρωπος και το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται είναι να τα κουβαλάει ως μέρος της αιώνιας ταυτότητάς του.
7) Ιερές εικόνες από το σπίτι (ειδικά οι παλαιές)
Είναι άλλο πράγμα ένα μικρό προσευχητάρι και άλλο να θάβονται πολύτιμες οικογενειακές εικόνες. Οι ιερές εικόνες προορίζονται για να βοηθούν τους ζωντανούς στην προσευχή. Το να τις θάβουμε στερεί από το σπίτι έναν πνευματικό θησαυρό.
8) Αιχμηρά αντικείμενα ή εργαλεία
Μαχαίρια, ψαλίδια, εργαλεία δουλειάς (σφυριά, νυστέρια). Μερικές φορές γίνεται για «προστασία» ή για να δηλώσει την ιδιότητα του νεκρού. Όμως η ψυχή δεν αμύνεται με μέταλλα, αλλά με την προσευχή.
9) Γράμματα και σημειώματα
Πολλοί γράφουν αποχαιρετισμούς ή συγγνώμες σε χαρτί. Είναι κατανοητό, αλλά η αληθινή επικοινωνία γίνεται μέσω της καρδιάς και της προσευχής. Αν έχετε λόγια που δεν είπατε, πείτε τα ψιθυριστά μπροστά στο φέρετρο — αυτό έχει μεγαλύτερη πνευματική αξία.
10) Εσωτεριστικά ή αποκρυφιστικά αντικείμενα
Ταλισμάν, ρούνοι, ζώδια, φυλαχτά ή «φορτισμένα» αντικείμενα. Αυτά είναι ασύμβατα με τη χριστιανική πίστη και φέρνουν πνευματική σύγχυση.
Τι πρέπει να συνοδεύει τον άνθρωπο;
Σε έναν αξιοπρεπή αποχαιρετισμό, τα απαραίτητα είναι:
- Ένας σταυρός.
- Ένα μικρό εικονίδιο ή προσευχητάρι (αν προβλέπεται).
- Η προσευχή και οι πράξεις αγάπης των ζωντανών στη μνήμη του.
Γιατί γίνονται αυτά τα λάθη;
Σχεδόν πάντα από άγνοια, από τη συντριβή της θλίψης (το μυαλό θέλει «να κάνει κάτι» για να απαλύνει τον πόνο) ή από δεισιδαιμονία.
Συμβουλές:
Συζητήστε το νωρίς: Ξεκαθαρίστε στην οικογένεια ότι δεν επιθυμείτε χρήματα ή κοσμήματα στο φέρετρο, για να αποφύγετε συγκρούσεις και τύψεις αργότερα.
Αν έχει ήδη γίνει: Μην ζείτε με φόβο. Εστιάστε την ενέργειά σας στην προσευχή και στην ελεημοσύνη στη μνήμη του.
Κάντε κάτι καλύτερο: Αντί να ξοδέψετε χρήματα σε αντικείμενα για να «θαφτούν», βοηθήστε κάποιον που έχει ανάγκη στη μνήμη του θανόντος. Αυτό τιμά τον άνθρωπό σας πολύ περισσότερο.
Ο αποχαιρετισμός δεν αφορά τον «εξοπλισμό» για τη μεταθανάτια ζωή, αλλά τη συνοδεία με πίστη. Αυτό που στηρίζει την ψυχή δεν είναι τα υλικά υπάρχοντα, αλλά η αγάπη, το έλεος και η ελπίδα.