Λαγοκέφαλος: Τρώγεται ή είναι επικίνδυνος; Τι πρέπει να γνωρίζετε
Μια ξενική απειλή στις ελληνικές θάλασσες
Το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), ο κυριότερος δημόσιος φορέας έρευνας της υδρόσφαιρας στη χώρα, προσπαθεί να διευκρινίσει την κατάσταση γύρω από τον λαγοκέφαλο, ένα είδος που έχει προκαλέσει αυξημένες ανησυχίες στη δημόσια συζήτηση τις τελευταίες ημέρες μέσω σχετικών δημοσιευμάτων.
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) αποτελεί ένα εισχωρούν είδος που προέρχεται από την Ερυθρά Θάλασσα και διαδόθηκε στη Μεσόγειο διαμέσου της Διώρυγας του Σουέζ. Στην Ελλάδα, η παρουσία του καταγράφηκε αρχικά το 2005, και σήμερα το ψάρι αυτό έχει εγκατασταθεί ευρέως σε πρακτικά όλες τις ελληνικές θαλάσσιες περιοχές.
Οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Σύμφωνα με το ΕΛΚΕΘΕ, πρόκειται για ένα χωροκατακτητικό είδος που προκαλεί σημαντικές ζημιές στη βιολογική ποικιλότητα των θαλασσών, καθώς και στις αλιευτικές δραστηριότητες και τα σχετιζόμενα οικονομικά συμφέροντα. Το συγκεκριμένο ψάρι διακρίνεται για την ανθεκτικότητά του και την ισχυρή ανταγωνιστική του ικανότητα, αφού ανταγωνίζεται τα ντόπια είδη στην αναζήτηση τροφής και καταναλώνει είδη που αποτελούν εμπόρευμα για τους ψαράδες.
«Αποτελεί ένα είδος ψαριού με σημαντικές, αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις στους παράκτιους αλιείς, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου παρουσιάζει μεγαλύτερη αφθονία, διότι καταστρέφει τα αλιευτικά τους εργαλεία, τους αναγκάζει να αλλάξουν τόπους ψαρέματος, να εργάζονται περισσότερες ώρες για την επιδιόρθωση των κατεστραμμένων εργαλείων τους, να χάνουν πολύτιμα αλιεύματα που τρώει ο λαγοκέφαλος, κ.λπ.» σημειώνει το ΕΛΚΕΘΕ.
Ο κίνδυνος της τοξικότητας
Ιδιαίτερη προσοχή χρήζει απαραίτητη λόγω της δυσμενούς τοξικής σύστασης του ψαριού. Οι ιστοί του περιέχουν τετροδοτοξίνη, μια εξαιρετικά ισχυρή νευροτοξίνη για την οποία δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο, και η κατανάλωσή του δύναται να αποβεί μοιραία για τους ανθρώπους. Γι’ αυτόν τον λόγο, η πώλησή του προορισμένη για ανθρώπινη κατανάλωση απαγορεύεται αυστηρώς.
Τα δεδομένα καταρρίπτουν τον αλαρμισμό
Παρά τις εκτεταμένες δημοσιογραφικές αναφορές που έχουν προκαλέσει ανησυχία, τα επιβεβαιωμένα περιστατικά δηλητηρίασης ή προσβολής παραμένουν εξαιρετικά σπάνια. Το ΕΛΚΕΘΕ αναφέρει ότι «δηλητηρίαση από λαγοκέφαλο έχει καταγραφεί μόνο μία φορά στην Ελλάδα, σε περιστατικό που αφορούσε την κατανάλωση του ψαριού από πέντε αλλοδαπούς ναυτικούς που δεν γνώριζαν το είδος, ενώ, μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει κανένας καταγεγραμμένος θάνατος από βρώση λαγοκέφαλου στη χώρα μας».
Εξάλλου, οι επιστήμονες επισημαίνουν ένα σημαντικό κενό: «δεν υπάρχει κάποιο προκαθορισμένο, κεντρικό και επίσημο σύστημα καταγραφών περιστατικών που σχετίζονται με επιθέσεις ή δηλητηρίαση από κατανάλωση λαγοκέφαλου στην Ελλάδα, ούτε -από όσα γνωρίζουμε- σε κάποια άλλη μεσογειακή χώρα».
Σχετικά με τις δήλωσες επιθέσεις κατά λουόμενων, το ΕΛΚΕΘΕ έχει αποδεδειγμένη γνώση αποκλειστικά ενός περιστατικού στην Κρήτη το 2022. Αντιθέτως, πολλές από τις αναφορές που κυκλοφορούν στους χώρους κοινωνικής δικτύωσης δεν διαθέτουν επιστημονική επιβεβαίωση, ενώ η υπερβολή και το αναξιόπιστο περιεχόμενο ενδέχεται να δημιουργήσουν δικαιολόγητο φόβο, με αρνητικές συνέπειες για τον τουρισμό και τις οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τη θάλασσα.
Δράσεις και επιστημονικές πρωτοβουλίες
Το ΕΛΚΕΘΕ παρακολουθεί συστηματικά τη διασπορά του είδους εδώ και αρκετά χρόνια, συνεργαζόμενο με τους αρμόδιους κρατικούς φορείς με σκοπό να την αντιμετωπίσει αποτελεσματικά. Κατά τη διάρκεια του 2024, εκπονήθηκε ένα Σχέδιο Δράσης, το οποίο εμπεριέχει συγκεκριμένες προτάσεις για τη συνεχή παρακολούθηση, την αποτελεσματική διαχείριση και την πιθανή αξιοποίηση του ψαριού.
Επιπρόσθετα, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πιλοτικό πρόγραμμα που περιλαμβάνει στοχευμένη αλιεία λαγοκέφαλων από επαγγελματίες ψαράδες, σύμφωνα με το δοκιμασμένο πρότυπο που ήδη εφαρμόζει η Κύπρος, με την προσδοκία ότι θα χρηματοδοτηθεί μέσω ευρωπαϊκών κεφαλαίων.
«Σε συμφωνία με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΑΝ), τα αρμόδια στελέχη του ΥΠΑΑΤ (με τα οποία βρισκόμαστε σε συνεχή, άριστη συνεργασία) έχουν καταρτίσει σχέδιο πρότασης για ένα πιλοτικό πρόγραμμα (βασισμένο στην εμπειρία της Κύπρου που έχει εκπονήσει αντίστοιχο πρόγραμμα), για στοχευμένη, επιδοτούμενη εξαλίευση λαγοκέφαλων από παράκτιους αλιείς, σε περιοχές με μεγάλη αφθονία αυτών των ψαριών» αναφέρει το ΕΛΚΕΘΕ, και προσθέτει ότι το σχεδιάγραμμα έχει διαβιβαστεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να διαπραγματευθεί και να λάβει έγκρισή του.
Πρακτικές συμβουλές για τους πολίτες
Οι ερευνητές συνιστούν στον πληθυσμό να διατηρήσει ψυχραιμία και να ακολουθήσει στοιχειώδεις κανόνες προστασίας:
- Αποφεύγουμε να πλησιάζουμε, να αγγίζουμε ή να ταΐζουμε άγρια ζώα οποιασδήποτε μορφής.
- Χειριζόμαστε τον λαγοκέφαλο αποκλειστικά εάν είναι αναγκαίο και αποκλειστικά με χρήση ειδικών προστατευτικών γαντιών.
- Αποφεύγουμε απολύτως την κατανάλωση λαγοκέφαλου ή οποιουδήποτε άλλου ψαριού για το οποίο δεν διαθέτουμε τεκμηριωμένη βεβαιότητα όΤι είναι ασφαλές.
«Διαχρονικά και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να πλησιάζουμε, να χαϊδεύουμε, να ταΐζουμε, και να προκαλούμε την άγρια πανίδα (υδρόβια και χερσαία), ενώ, μόνον εφόσον είναι απαραίτητο, χειριζόμαστε τους λαγοκέφαλους με ειδικά, χοντρά γάντια. Δεν τρώμε, επίσης, σε καμία περίπτωση λαγοκέφαλο, ούτε οτιδήποτε άλλο ψαρέψουμε και δεν είμαστε 100% σίγουροι ότι είναι ασφαλές για βρώση» καταλήγει η ανακοίνωση του ΕΛΚΕΘΕ.
Μόλις έγινε γνωστό: Σε αuτόν ανήκει το τζιπ που μετακινείται η Μαρία Καρυστιανού
Το κόμμα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» διευκρινίζει ότι το τζιπ δεν ανήκει σε κομματικό περιουσιακό στοιχείο ή στην πρόεδρο του κόμματος.
Ραγδαίες εξελίξεις στον ΠΑΟΚ: Ανακοίνωνεται μέσα στην ημέρα ο νέος προπονητής
Ο 40χρονος Ιταλός Αλέσιο Λίσι έρχεται στον ΠΑΟΚ ως ο νέος προπονητής, αποχωρώντας από τη La Liga.
Ισόβια στον πρώτο κατηγορούμενο για τον θάνατο του 11χρονου Μάριου στο Μενίδι, ξέσπασε σε κλάματα η μητέρα του παιδιού
Ισόβια για τον πρώτο κατηγορούμενο, αθωωτήριο για τον δεύτερο στη δύσμενη υπόθεση του 11χρονου Μάριου.
Σοκ στο Λουτράκι: Η στιγμή που η Μαίρη Ραζή εντόπισε νεκρό τον σύζυγό της – «Δεν ξέρω αν θα ξεπεράσω ποτέ αυτό που είδα»
Μεγάλη θλίψη προκάλεσε στον χώρο του θεάτρου και των τεχνών η είδηση του θανάτου του Σωτήρη Τσόγκα, ενός ανθρώπου που αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στη σκηνή,
Μπάγια Αντωνοπούλου: Η αποκάλυψη για το τάμα στην Τήνο για να αποκτήσει παιδί – Πόσα κιλά έχει πάρει στον 8ο μήνα εγκυμοσύνης
Λίγες μόλις εβδομάδες πριν κρατήσει στην αγκαλιά της το πρώτο της παιδί, η Μπάγια Αντωνοπούλου βρέθηκε καλεσμένη στην εκπομπή «Super Κατερίνα», όπου μίλησε