Λαγοκέφαλοι και καρχαρίες: Τι να κάνετε για να αποφύγετε τον πανικό στις ελληνικές θάλασσες
Η περιβαλλοντική οργάνωση iSea χαρακτηρίζει ως αδικαιολόγητη τη σημερινή κατάσταση ευρείας ανησυχίας που έχει δημιουργηθεί γύρω από πιθανές επιθέσεις λαγοκέφαλων σε θαμνευόμενους στις ελληνικές ακτές. Σύμφωνα με την υπεύθυνη επικοινωνίας της οργάνωσης Αναστασία Χαρίτου, το φαινόμενο αυτό βασίζεται σε πληροφορίες που δεν έχουν επαληθευτεί επαρκώς.
«Δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα περιστατικά επιθέσεων. Αυτά που υπάρχουν σε Κάλυμνο και Κύπρο έγιναν όταν το ψάρι έτυχε να βρεθεί στα ρηχά και το τάιζαν οι λουόμενοι ή το χάιδευαν», δήλωσε η κ. Χαρίτου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Σύμφωνα με τις εξηγήσεις της, το συγκεκριμένο είδος δεν πρόκειται να επιδείξει επιθετική συμπεριφορά προς κάποιον που απλώς κολυμπά. Μόνη εξαίρεση αποτελούν οι ψαροντουφεκάδες, αν και ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το ζώο θα στρέφεται προς το ψάρι που έχει δεθεί και όχι προς τον άνθρωπο. Κατά συνέπεια, οι κολυμβητές δεν έχουν λόγο να λάβουν κάποιο μέτρο προφύλαξης σχετικό με αυτό το είδος.
Στην επίσημη ανακοίνωσή της, η iSea υπενθυμίζει ότι απουσιάζουν επαρκώς τεκμηριωμένα στοιχεία που θα αποδείκνυαν ότι το ζώο ενεργεί επιθετικά χωρίς προκαταρκτική ερέθιση. Αντιθέτως, υπάρχουν πολυάριθμα στιγμιότυπα όπου άνθρωποι, ακόμη και παιδιά, αλληλεπιδρούν παιχνιδιάρικα με λαγοκέφαλους. Τέτοια περιστατικά, ακόμη κι αν κατέληξαν σε δάγκωμα, δεν θα έπρεπε να περιγράφονται ως επιθέσεις, αλλά ως παρενόχληση της άγριας ζωής, σημειώνει η οργάνωση.
Η iSea εκφράζει κριτική για τον τρόπο που η κοινή συζήτηση εξελίσσεται: «Αντί να συζητάμε σοβαρά για την εξάπλωση των ξενικών ειδών, τις επιπτώσεις τους στα οικοσυστήματα και την ανάγκη μιας ενιαίας εθνικής στρατηγικής διαχείρισης, η δημόσια συζήτηση για ακόμα μια φορά εξαντλείται σε κραυγές, υπεραπλουστεύσεις κι επικοινωνιακά πυροτεχνήματα. Οι λύσεις είναι γνωστές κι απαιτούν επιστημονική τεκμηρίωση, μακροχρόνιο σχεδιασμό και πολιτική βούληση. Χρειαζόμαστε υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα, προστασία της βιοποικιλότητας, ανάκαμψη των θηρευτών και των φυσικών μηχανισμών ισορροπίας των οικοσυστημάτων». Επιπλέον, καλεί τα μέσα ενημέρωσης και τους ειδικούς να εκφέρονται δημόσια με σύνεση και ακρίβεια, μόνο σε ζητήματα στα οποία διαθέτουν αποδεδειγμένη γνώση, καθώς η υπερτόνιση του κινδύνου παρασύρει το κοινό από τα πραγματικά ζητήματα: την κλιματική κρίση, την ρύπανση, την υπεραλίευση και τη σοβαρή προστασία των θαλάσσιων συστημάτων.
Ο αιώνιος φόβος των καρχαριών
Η περιβαλλοντική οργάνωση υποδεικνύει ότι ο δυσανάλογος φόβος γύρω από τους καρχαρίες διαρκεί περισσότερο από 80 χρόνια, παραθέτοντας ενδεικτικά παλαιότερα δημοσιεύματα. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί ένα άρθρο της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ του 1949, όπου ο τίτλος ήταν: «Εχθρός εν όψει. Οι καρχαρίαι παραμονεύουν-Τα θηρία γουστάρουν τις ξανθές».
Κατά την iSea, διακυβεύονται ανυπόστατοι χάρτες και δημοσιεύματα που προβάλλουν λεγόμενες «hot spots» με καρχαρίες στα ελληνικά ύδατα, προκαλώντας εσφαλμένες εντυπώσεις και φοβία. Παράλληλα, οι πληθυσμοί αρκετών ειδών καρχαριών και σαλαχιών στη Μεσόγειο έχουν βιώσει ραγδαία υποχώρηση τις προηγούμενες δεκαετίες. Αντί να προσπαθούμε να αντιστρέψουμε αυτή τη φθορά και να εξασφαλίσουμε υγιή οικοσυστήματα, συνεχίζουμε να αναπαράγουμε ιστορίες δέους, αμφιλεγόμενες ή ελλιπώς τεκμηριωμένες αναφορές παλαιών γεγονότων και υποθετικά σενάρια που δεν ανταποκρίνονται στη σημερινή κατάσταση.
Ο χαρτογράφηση των συγκεκριμένων ειδών δεν θα έπρεπε να βασίζεται αποκλειστικά στα κλιπ που γίνονται viral στα κοινωνικά δίκτυα, τα οποία αποτελούν αμελητέο μέρος της πραγματικής κατάστασης, συγκρινόμενα με τον αριθμό των καρχαριών που αλιεύονται και εκφορτώνονται τακτικά στα λιμάνια και τις ιχθυόσκαλες της Ελλάδας, χωρίς να προσελκύουν δημοσιότητα. Ακόμα και όταν ένας καρχαρίας καταφέρει να απασχολήσει εντατικά τα ψηφιακά μέσα, η επιστημονική πραγματικότητα αποδεικνύει—σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου Πατρών—ότι οι αλληλεπιδράσεις ανθρώπων και καρχαριών στα ελληνικά νερά παραμένουν εξαιρετικά σπάνιες και σημαντικά λιγότερες σε σχέση με ιστορικές περιόδους. Ωστόσο, η σύγχρονη δυναμική της ενημέρωσης σημαίνει ότι κάθε εμφάνιση τεκμηριώνεται, αναδημοσιεύεται και μεγεθύνεται μέσα από τα ψηφιακά κανάλια και τον αδιάκοπο ρυθμό νέων ειδήσεων.
Από τον φόβο στη λύση: το φεστιβάλ του μπλε καβουριού
Ενώ ο λαγοκέφαλος διακρίνεται για την εξαιρετική τοξικότητά του και η κατανάλωσή του απαγορεύεται, άλλα ξενικά είδη, όπως το μπλε καβούρι του Ατλαντικού, είναι βρώσιμα, γευστικά και μπορεί να συμβάλουν στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων μέσω της κατανάλωσής τους.
Σήμερα, οι επισκέπτες του 5ου Φεστιβάλ Μπλε Καβουριού, που πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη προ των ανδριάντων του Ζογγολόπουλου στη Νέα Παραλία, θα έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν αυτό το είδος. Από τις 19:00 έως τις 23:00, επαγγελματίες σεφ και προμοτέρ της κατανάλωσης ξενικών θαλάσσιων ειδών, σε συνεργασία με το Σωματείο Street Foods in Greece, θα παρασκευάσουν και θα προσφέρουν δωρεάν street food δημιουργίες με κύριο συστατικό το μπλε καβούρι Ατλαντικού που έχει προσφέρει η εταιρεία Forkys Foods.
Σύμφωνα με την Ολυμπία Κουκουβέτσιου από την iSea, θα διατεθούν 30 κιλά καβουρόψιχας για την παρασκευή τριών διαφορετικών πιάτων: μια γευστική σαλάτα, μια τορτίγια και μια τραγανή πίτα. Η iSea θα ενημερώνει το κοινό για τα ζητήματα της εξάπλωσης και των επιπτώσεων των ξενικών θαλάσσιων ειδών, ενώ θα παρουσιάζει εναλλακτικές επιλογές υπεύθυνης θαλασσινής κατανάλωσης. Εκπρόσωποι του προγράμματος Fish the Alien του Marine & Environmental Research (MER) Lab από την Κύπρο θα συμμετέχουν στην εκδήλωση. Παράλληλα, η οργάνωση incommon θα ενημερώνει για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων και θα συγκεντρώσει τα υπολείμματα.
Το φεστιβάλ χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο με συνολό προϋπολογισμό 13.900 ευρώ, στο πλαίσιο του Χρηματοδοτικού Προγράμματος «ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ 2026» – Εξωστρεφείς Δράσεις 2026′.
Super Κατερίνα: Υπέβαλε την παραίτησή της και αποχωρεί – Ραγδαίες εξελίξεις σoκ στον ALPHA
Σοκαριστική αποχώρηση στο πρωινό σήμα — Η Ειρήνη Αρβανίτη φεύγει από τη Super Κατερίνα
Του δίνουν συγχαρητήρια: Μόλις μαθεύτnκε για τον Τραϊανό Δέλλα μετά τον θάνατο της Γωγώς Μαστροκώστα
Ο Τραϊανός Δέλλας σχεδιάζει ανέγερση μικρής εκκλησίας στο Ευηνοχώρι για να τιμήσει τη μνήμη της Γωγώς Μαστροκώστα
Ο προϊστορικός θηρευτής του λαγοκέφαλου – Ποιος είναι ο φυσικός του αντίπαλος στις ελληνικές θάλασσες
Η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta αποδεικνύεται ο μόνος φυσικός θηρευτής που καταβροχθίζει ενήλικους λαγοκέφαλους, ενδεχομένως προσφέροντας ελπίδα.
Νεκρός 14χρονος μετά από σουτ που δέχτηκε στο στήθος σε ποδοσφαιρικό αγώνα
Νεαρός ποδοσφαιριστής της Αργεντινής χάνει τη ζωή του μετά από ένα σουτ στο στήθος σε αγώνα — εν δράσει διενεργείται νεκροψία.
Λαγοκέφαλοι και καρχαρίες: Αυτή είναι όλη η αλήθεια πίσω από τον πανικό στις ελληνικές θάλασσες
Η iSea καταγγέλλει τον αδικαιολόγητο πανικό για επιθέσεις λαγοκέφαλων—τα περιστατικά ήταν κατά προσέγγιση παρενόχληση, όχι επιθέσεις.